Ankara’da işe iade davası açmak için gereken 4 önemli şart
İşe iade davası, belirsiz süreli iş sözleşmesi haksız veya geçersiz bir nedenle feshedilen işçinin işine geri dönmesini sağlayan ve iş güvencesi hükümlerine dayanan hukuki bir yoldur. Bu davanın açılabilmesi için işçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması, işyerinde en az otuz işçinin çalışması, sözleşmenin belirsiz süreli olması ve feshin geçerli bir sebebe dayanmadığının ileri sürülmesi gerekir. Dava açılmadan önce kanuni süre içerisinde zorunlu arabuluculuk sürecinin tüketilmiş olması dava şartıdır.
İş sözleşmesi işveren tarafından feshedilen ve iş güvencesi kapsamında yer aldığını düşünen tüm çalışanlar bu hukuki yola başvurabilir. Ankara merkezli şirketlerde veya Türkiye genelindeki farklı işletmelerde görev yapan işçilerin hak kayıplarını önlemek adına, feshin bildirilmesinden kararın icrasına kadar uzanan süreçte aranan şartların ve usul kurallarının titizlikle incelenmesi gerekir.
İşe iade davası için yasal dayanak ve ilgili kanun maddeleri
İş güvencesi kurumunun temel dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu’dur. Kanunun 18. maddesi feshin geçerli sebebe dayandırılması zorunluluğunu, 19. maddesi sözleşmenin feshinde usul kurallarını, 20. maddesi fesih bildirimine itiraz ve usulünü, 21. maddesi ise geçersiz sebeple yapılan feshin sonuçlarını düzenler. İlgili kanun maddelerinin güncel metinlerine mevzuat.gov.tr üzerinden erişim sağlanabilir.
Dava şartı olarak arabuluculuk müessesesi ise 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesinde düzenlenmiştir. 7036 sayılı Kanun, iş sözleşmesinin feshine karşı açılacak davalarda arabulucuya başvurulmuş olmasını doğrudan bir dava şartı olarak kabul eder. Dolayısıyla işçi, arabuluculuk tutanağı düzenlenmeden doğrudan dava açarsa, davası usulden reddedilir.
Genel yargılama usulü, delillerin toplanması, ispat yükü ve yetki kuralları bakımından ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri tamamlayıcı yasal dayanak niteliğindedir. İşveren, 4857 sayılı Kanun’un 20. maddesi uyarınca feshin geçerli bir nedene dayandığını ispat etmekle yükümlüdür.
İşe iade davası açmak için aranan 4 temel şart
İşçinin kanunun tanıdığı iş güvencesi hükümlerinden yararlanabilmesi ve mahkemeden feshin geçersizliğini talep edebilmesi için kanunda sayılan dört koşulun bir arada bulunması şarttır. Bu şartlardan birinin eksikliği davanın esasına girilmeden usulden reddedilmesine yol açar.
1. Belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışma ve kanun kapsamında olma
Davanın ilk temel şartı, işçi ile işveren arasındaki ilişkinin 4857 sayılı İş Kanunu veya 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun kapsamında kurulmuş olmasıdır. Bununla birlikte, iş sözleşmesinin niteliği belirsiz süreli olmalıdır. Belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçiler kural olarak iş güvencesi hükümlerinden ve bu dava hakkından faydalanamaz; ancak sözleşmede objektif bir süre belirleme koşulu yoksa veya sözleşme zincirleme şekilde yenilenmişse mahkeme sözleşmeyi belirsiz süreli kabul edebilir.
2. İşyerinde en az 30 işçi çalıştırılması
İşverenin aynı işkolunda faaliyet gösteren tüm işyerlerindeki çalışan sayısı toplanarak hesaplanır. İşverenin farklı şubeleri, fabrikaları veya büroları varsa, bu yerlerdeki işçi sayıları toplanarak otuz işçi eşiğine ulaşılıp ulaşılmadığı tespit edilir. Alt işveren işçileri veya stajyerler kural olarak bu sayıya dahil edilmez; ancak geçici iş ilişkisiyle çalışanlar veya belirli süreli sözleşmeyle istihdam edilenler toplam çalışan sayısının hesabında dikkate alınır.
3. İşçinin en az 6 aylık kıdeme sahip olması
İşçinin aynı işverenin bir veya birden fazla işyerinde geçen çalışma süreleri birleştirilerek en az altı aylık kıdeme sahip olması aranır. Kıdem süresi, iş sözleşmesinin fiilen başladığı tarih ile fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarih arasında hesaplanır. Yer altı işlerinde çalışan işçiler bakımından ise 4857 sayılı Kanun’un 18. maddesi gereğince bu altı aylık kıdem şartı aranmaz.
4. Feshin geçerli bir nedene dayanmaması ve işveren vekili statüsünde bulunmama
İşverenin gerçekleştirdiği feshin, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmaması gerekir. Ayrıca, işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekilleri ile yardımcıları ve işyerinin bütününü yöneten, işçi alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan yöneticiler kanunen iş güvencesi kapsamı dışında bırakılmıştır. Bu düzeydeki üst düzey yöneticiler işe iade talebinde bulunamaz.
Adım adım süreç
- İşveren tarafından yazılı bir fesih bildirimi düzenlenir ve fesih gerekçesi açık ve kesin şekilde belirtilerek işçiye tebliğ edilir; fesih bildirimi yapılmamışsa fiili işten çıkarma tarihi esas alınır.
- Fesih bildiriminin tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay içinde yetkili adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurularak zorunlu arabuluculuk süreci başlatılır.
- Arabulucu tarafları toplantıya davet eder; taraflar işe başlatma ve mali şartlar üzerinde anlaşamazlarsa son tutanak düzenlenerek arabuluculuk süreci anlaşamama ile sonuçlandırılır.
- Arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde görevli ve yetkili iş mahkemesinde dava dilekçesi verilerek dava açılır.
- Mahkeme aşamasında tensip zaptı düzenlenir, taraflar delillerini sunar, işyeri kayıtları ile SGK verileri celbedilir ve duruşma açılarak tanıklar dinlenir.
- Yargılama sonunda mahkeme feshin geçersizliğine hükmederse işçinin işe iadesine, boşta geçen süre ücretine ve işe başlatmama tazminatına karar verir; karar kesinleştikten sonra işçi on iş günü içinde işverene başvurmalıdır.
Gerekli belgeler
Mahkemeye sunulacak delil ve evraklar feshin gerekçesine ve somut olayın özelliklerine göre değişiklik gösterir. İspat yükünün genel olarak işverende olduğu bu yargılamada, işçi iddialarını desteklemek adına aşağıdaki belgelerden yararlanabilir:
- İşveren tarafından tebliğ edilen yazılı fesih bildirimi veya fesih ihtarnamesi.
- Zorunlu arabuluculuk sürecinin anlaşamama ile sonuçlandığını gösteren ıslak imzalı veya güvenli elektronik imzalı arabuluculuk son tutanağı.
- Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tescil ve hizmet dökümü kayıtları ile işten ayrılış bildirgesi.
- İş sözleşmesi, varsa ek protokoller ve personele yapılan görev tanımları.
- Ücret hesap pusulaları (bordrolar) ve banka maaş hesabı hareketleri.
- İşçiden savunma istenmişse savunma talep yazısı ve işçinin sunduğu yazılı savunma metni.
- Performans değerlendirme formları, hedef çizelgeleri veya işyeri içi yazılı bildirimler.
- Feshin haksız olduğunu veya işverenin iddialarının gerçeği yansıtmadığını ispatlamaya yarayan e-posta yazışmaları ve tanık listesi.
Süreler ve zamanaşımı
İş güvencesi sisteminde süreler son derece kısa tutulmuş olup hak düşürücü niteliktedir. Bu sürelere riayet edilmemesi durumunda mahkeme dosyayı esastan incelemeden usulden reddeder.
Fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarihten itibaren bir ay içinde arabuluculuğa başvurulmalıdır. Bildirim önelli yapılmışsa süre bildirim tarihinden itibaren başlar. Arabuluculuk müzakereleri sonucunda anlaşma sağlanamaması hâlinde düzenlenen son tutanağın tebliğ veya imza tarihinden itibaren iki hafta içinde yetkili iş mahkemesinde dava açılmalıdır.
Mahkeme kararının kesinleşmesinden sonra işçi, kesinleşen kararın kendisine tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır. Bu süre içinde başvuru yapılmazsa işverence yapılan fesih geçerli bir fesih sayılır ve işçi yalnızca süresinde açılmışsa kıdem ve ihbar tazminatını talep edebilir. İşverenin ise işçinin başvurusundan itibaren bir ay içinde işçiyi işe başlatması gerekir; başlatmazsa iş güvencesi tazminatı ve boşta geçen süre ücretini ödemekle yükümlü olur.
| Aşama | Yasal Süre | Sürenin Niteliği ve Başlangıcı |
|---|---|---|
| Arabuluculuk Başvurusu | 1 Ay | Hak düşürücü süre; fesih bildiriminin tebliğinden başlar. |
| Dava Açma Süresi | 2 Hafta | Hak düşürücü süre; arabuluculuk son tutanak tarihinden başlar. |
| İşe Başlama Başvurusu | 10 İş Günü | Hak düşürücü süre; mahkeme kararının kesinleşmesinden sonra başlar. |
| İşverenin İşe Başlatma Süresi | 1 Ay | Yasal yükümlülük; işçinin işe başlama başvurusundan itibaren başlar. |
| Boşta Geçen Süre Ücreti | En Çok 4 Ay | Mahkemece karara bağlanan, çalışılmayan döneme ait tazminat sınırıdır. |
| İşe Başlatmama Tazminatı | 4 ila 8 Aylık Ücret | İşçi işe başlatılmazsa mahkemece belirlenen tazminat miktarıdır. |
Ankara’da yetkili mahkeme ve başvuru mercileri
İş uyuşmazlıklarında yetkili mahkemenin tayini 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 6. maddesinde yer alan kurallara göre yapılır. Buna göre iş davaları, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde ya da işin veya işyerinin bulunduğu yer mahkemesinde açılır.
Ankara sınırları dahilinde bulunan bir işyerinde çalışan veya işverenin yönetim merkezi bu yargı çevresinde bulunan işçiler, arabuluculuk başvurusunu adliyelerde yer alan arabuluculuk bürolarına yapmalıdır. Arabuluculuk faaliyeti sonrasında anlaşma sağlanamadığı takdirde dava, Ankara adliyesindeki görevli iş mahkemelerinde açılır. İlçelerdeki uyuşmazlıklarda ise o ilçenin bağlı olduğu adliye teşkilatındaki iş mahkemeleri veya müstakil iş mahkemesi bulunmayan yerlerde iş mahkemesi sıfatıyla görev yapan asliye hukuk mahkemeleri yetkilidir.
Sıkça Sorulan Sorular
İhbar ve kıdem tazminatı ödenmişse işe iade davası açılabilir mi?
İşverenin fesih anında işçiye kıdem ve ihbar tazminatını ödemiş olması davanın açılmasına hukuki bir engel teşkil etmez. İşçi, bu tazminatları ihtirazi kayıt koymadan almış olsa dahi feshin geçersiz olduğunu ileri sürerek yasal süreler içinde dava yoluna gidebilir. Davanın kazanılması ve işçinin işe başlatılması durumunda, daha önce ödenen bu tazminatlar boşta geçen süre ücreti ve hak edişlerden mahsup edilir.
İş arama izninin kullandırılmaması davanın sonucunu etkiler mi?
Yeni iş arama izninin kullandırılmaması tek başına feshin geçersizliği sonucunu doğurmaz, ancak iş sözleşmesinin usulüne uygun feshedilmediğine dair yargısal değerlendirmelerde göz önüne alınabilir. İş arama izni kullandırılmayan işçi, bu sürelere ait ücretini ilave zamlı olarak talep etme hakkına sahiptir. Geçersizlik tespiti ise doğrudan feshin esasına ilişkin nedenlere ve yazılı bildirim şartına odaklanır.
İşe iade davasını kazanan işçi eski pozisyonuna dönmek zorunda mıdır?
Mahkeme kararının kesinleşmesinin ardından süresi içinde işe başlama başvurusu yapan işçiyi, işveren kural olarak eski işinde veya eski işine eşdeğer bir pozisyonda başlatmak zorundadır. İşçinin rızası olmaksızın çalışma şartlarında esaslı değişiklik yapılarak daha alt bir göreve verilmesi yasal düzenlemelere aykırılık teşkil eder. İşveren bu koşulları sağlamazsa işçiyi fiilen işe başlatmamış sayılır ve yasal tazminatları ödemekle yükümlü olur.
30 işçi sayısının hesabında şirketler grubuna ait diğer personeller sayılır mı?
Kural olarak yalnızca aynı işverene bağlı ve aynı işkolunda yer alan işyerlerindeki işçiler hesaba dahil edilir. Ancak farklı şirketler arasında organik bağın bulunması, tüzel kişilik perdesinin arkasına sığınılarak işçi sayısının kağıt üzerinde bölünmesi veya muvazaalı işlemler yapılması durumunda mahkemeler diğer şirketlerdeki çalışanları da hesaba katabilir. Bu gibi durumlarda şirketlerin yönetim yapıları, ortaklık ilişkileri ve faaliyet alanları yargı tarafından ayrıntılı olarak incelenir.
Sonuç
İşe iade davası, işverenin fesih yetkisini keyfi olarak kullanmasını engelleyen ve çalışanın iş güvencesini koruyan temel bir dava türüdür. Sürecin başarıyla yürütülebilmesi; kanunun aradığı dört şartın varlığının doğru tespit edilmesine, arabuluculuk aşamasının usulüne uygun tamamlanmasına ve hak düşürücü sürelere eksiksiz uyulmasına bağlıdır. Her feshin ardındaki hukuki ve fiili dinamikler farklı olduğundan, somut durumun bir avukatla değerlendirilmesi olası hak kayıplarının önüne geçecektir. Avukatlar Türkiye’nin her ilindeki dosyaları takip edebildiğinden, bu tür uyuşmazlıklarda Gaziantep Koluman Tower’daki Büyük Hukuk Bürosu’ndan da hukuki destek alınabilir.
Büyük Hukuk Bürosu Hakkında
Gaziantep Koluman Tower’da bulunan Büyük Hukuk Bürosu, 15 yıldan fazla deneyimi ile çeşitli hukuki alanlarda profesyonel hizmetler sunmaktadır.
Çalışma Alanlarımız
- Ticaret ve İş Hukuku
- Şirketler Hukuku
- Emlak ve Gayrimenkul Hukuku
- Aile Hukuku
- İnşaat Hukuku
- İcra ve İflas Hukuku
Diğer rehber yazılarımıza Hukuk Rehberi bölümünden ulaşabilirsiniz.
İletişim: Gaziantep Koluman Tower | E-posta: bilgi@buyukhukuk.com.tr
Bilgilendirme notu: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve yargı kararları zaman içinde değişebilir; güncel kanun metinlerine mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.






