Sigorta tahkim komisyonu başvurusu nedir?
|

Sigorta tahkim komisyonu başvurusu nedir?

Sigorta tahkim komisyonu başvurusu, sigorta ettiren veya sigortadan menfaat sağlayan kişiler ile Sigorta Tahkim Komisyonuna üye sigorta şirketleri arasındaki uyuşmazlıkların mahkemeye gitmeden, bağımsız sigorta hakemleri aracılığıyla hızlı ve bağlayıcı biçimde çözülmesini sağlayan alternatif bir uyuşmazlık çözüm yoludur. Bu usul sayesinde taraflar, adli yargıdaki uzun dava süreçlerine kıyasla çok daha kısa sürede, kesin veya itiraza açık ilam niteliğinde kararlar elde edebilmektedir. Hakem heyetlerinin verdiği kararlar, icra kabiliyeti bakımından mahkeme ilamlarıyla aynı hukuki güce sahiptir.

Trafik kazalarından kaynaklanan araç değer kaybı ve hasar tazminatları başta olmak üzere, kasko, konut, yangın, ferdi kaza veya hayat sigortası poliçelerinden doğan alacak talepleri bu mekanizmanın temel konusunu oluşturmaktadır. Gaziantep genelinde ve tüm ülkede sigorta şirketleriyle tazminat tutarı, kusur oranı veya teminat kapsamı hususunda anlaşmazlık yaşayan gerçek ve tüzel kişilerin hak arama hürriyetini doğrudan ilgilendiren bu süreç, mevzuatta katı usul kurallarına bağlanmıştır. Uyuşmazlığın hak kaybına uğramadan sonuçlanması için sürecin yasal dayanaklarının, başvuru şartlarının ve süre sınırlarının doğru kavranması gerekmektedir.

Yasal Dayanak ve Sigorta Tahkim Komisyonu Başvurusu Mevzuatı

Sigorta tahkim sistemi, Türk hukuk sisteminde özel bir kanunla tesis edilmiş yargı benzeri bir tahkim mekanizmasıdır. Sistemin ana yasal dayanağını 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30 teşkil etmektedir. Bu madde, Sigorta Tahkim Komisyonunun kuruluşunu, organlarını, hakemlerin niteliklerini, yargılama usulünü ve kararlara karşı başvurulabilecek kanun yollarını ayrıntılı olarak düzenlemiştir. İlgili kanun hükümlerinin güncel ve tam metinlerine mevzuat.gov.tr resmî internet portalı üzerinden doğrudan erişim sağlanabilmektedir.

Sigorta sözleşmelerinin genel çerçevesi, sigortacının tazminat ödeme borcu ve tarafların hakları 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) bünyesindeki sigorta hukuku hükümleriyle belirlenir. Özellikle motorlu araç kazalarından kaynaklanan bedensel zararlar ve maddi tazminatlar söz konusu olduğunda, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 97 özel bir önem kazanır. Bu düzenleme gereğince, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında dava açmadan veya tahkime gitmeden önce ilgili sigorta şirketine yazılı müracaatta bulunulması dava şartı niteliğindedir. Sistemin işleyişine ilişkin usul ve esaslar ise Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından çıkarılan yönetmelikler ve tebliğlerle yürütülmektedir.

Hakemlerin yargılama usulünde 5684 sayılı Kanun’da hüküm bulunmayan hâllerde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümleri kıyasen uygulanır. Verilen kararların icra edilebilirliği ise 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) hükümleri kapsamında ilamların icrası kurallarına tabidir. Böylece sistem, hem özel sigorta sözleşmesi kuralları hem de genel usul hukuku ilkeleriyle koruma altına alınmış sağlam bir yasal altyapıya kavuşturulmuştur.

Sigorta Tahkim Komisyonu Başvurusu İçin Gerekli Şartlar

Tahkim sistemine başvurabilmek için mevzuatın aradığı belirli ön şartların eksiksiz biçimde yerine getirilmiş olması gerekir. Bu şartların bulunmaması durumunda başvuru esasa girilmeksizin usulden reddedilir. Temel başvuru şartları şu şekildedir:

  • Sigorta şirketine ön başvuru yapılmış olması: Uyuşmazlık konusu alacak için öncelikle ilgili sigorta kuruluşuna yazılı olarak müracaat edilmiş olması zorunludur. Sigorta şirketinin talebi kısmen veya tamamen reddetmiş olması ya da kanuni bekleme süresi içinde hiçbir cevap vermemiş olması gerekir.
  • Şirketin komisyona üye olması veya zorunlu sigorta bulunması: Aleyhine başvuru yapılacak sigorta kuruluşunun Sigorta Tahkim Komisyonuna üye olması şarttır. Ancak Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası) ve diğer zorunlu sigortalardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda, sigorta şirketi tahkim sistemine üye olmasa dahi komisyona başvuru yapılabilmektedir.
  • Uyuşmazlığın adli yargıya veya arabulucuya taşınmamış olması: Uyuşmazlık hakkında daha önce genel mahkemelerde, tüketici mahkemelerinde veya tüketici hakem heyetlerinde dava açılmamış, derdest bir yargılama bulunmuyor olması şarttır. Mahkemeye taşınmış uyuşmazlıklar için komisyona mükerrer başvuru yapılamaz.
  • Zamanaşımı süresinin dolmamış olması: Talep edilen tazminat veya alacak hakkının kanunda öngörülen zamanaşımı süreleri içerisinde ileri sürülmesi zorunludur.
  • Başvuru harç ve masraflarının yatırılması: Talep edilen uyuşmazlık tutarına göre belirlenen komisyon başvuru ücretinin başvuru esnasında yatırılmış olması gerekmektedir.

Adım Adım Sigorta Tahkim Komisyonu Başvurusu Süreci

  1. Sigorta şirketine yazılı müracaatta bulunularak zarar kalemi ve talep edilen tazminat miktarı açıkça bildirilir; şirketin yanıt vermesi için yasal süre beklenir.
  2. Sigorta şirketinden olumsuz cevap alınması veya kanuni süre içerisinde hiçbir yanıt verilmemesi durumunda, uyuşmazlık konusu evraklar tanzim edilerek komisyonun resmî başvuru formu doldurulur.
  3. Uyuşmazlık tutarı üzerinden hesaplanan komisyon başvuru ücreti ilgili hesaba yatırılır ve dekont başvuru evraklarına eklenir.
  4. Başvuru formu ve ekleri Komisyona elektronik ortamda veya posta yoluyla ulaştırılarak dosya kaydı oluşturulur.
  5. Komisyon raportörleri dosyayı ön incelemeye tabi tutarak şekli eksiklik bulunup bulunmadığını, sigortacıya başvuru şartının yerine getirilip getirilmediğini denetler.
  6. Ön incelemeyi geçen dosya, uyuşmazlığın niteliğine göre bağımsız bir sigorta hakemine veya heyetine tevdi edilir.
  7. Sigorta hakemi, tarafların beyanlarını inceler, gerek gördüğü durumlarda bağımsız bilirkişi raporu aldırarak mevzuata göre nihai kararını verir.
  8. Verilen karar taraflara tebliğ edilir; kanuni parasal sınırlar dâhilinde karara karşı Komisyon bünyesindeki İtiraz Hakem Heyetine itiraz edilebilir veya karar kesinleştiğinde doğrudan icraya konulabilir.

Gerekli Belgeler

Sigorta tahkim komisyonu başvurusu dosyasının incelenmeye alınabilmesi ve hakem heyetinin talebi doğru değerlendirebilmesi için delillerin eksiksiz sunulması gerekir. Uyuşmazlığın niteliğine ve somut olayın özelliklerine göre değişiklik gösterebilmekle birlikte, dosyaya eklenmesi gereken başlıca evraklar şunlardır:

  • Eksiksiz doldurulmuş ve imzalanmış resmî Sigorta Tahkim Komisyonu başvuru formu,
  • Komisyon başvuru ücretinin yatırıldığını gösteren banka dekontu veya makbuz,
  • Sigorta şirketine yapılan yazılı başvurunun tebliğ edildiğini gösterir belge (iadeli taahhütlü posta alındısı, noter ihtarnamesi veya KEP iletisi),
  • Sigorta kuruluşunun başvuruya verdiği nihai ret, kısmi ödeme veya cevap yazısı (cevap verilmediyse tebliğ tarihini tevsik eden belge),
  • Uyuşmazlığa dayanak teşkil eden sigorta poliçesi sureti,
  • Trafik kazalarından doğan zararlar için maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı veya adli kolluk tutanağı,
  • Kazaya karışan araçların ruhsat fotokopileri, sürücü belgeleri ve varsa kaza yeri fotoğrafları,
  • Araç değer kaybı veya hasar farkı taleplerinde uyuşmazlığı gösteren bağımsız sigorta eksper raporu veya ekspertiz faturası,
  • Bedensel zararlar ve maluliyet talepleri söz konusu ise usulüne uygun düzenlenmiş engellilik sağlık kurulu raporu, epikriz raporları ve tedavi gider belgeleri,
  • Başvuru vekil aracılığıyla yapılıyorsa ahzu kabza, sulh ve tahkime yetkili özel vekâletname sureti.

Süreler ve Zamanaşımı

Sigorta tahkim yargılamasında hak kaybına uğramamak adına yasal sürelere azami dikkat gösterilmelidir. Sigorta şirketine yapılan ilk yazılı müracaata şirketin cevap verme süresi kural olarak 15 gündür. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamındaki uyuşmazlıklarda bu süre 15 gün olarak uygulanmakta; bu süre içinde ödeme yapılmaz ya da talep reddedilirse başvuru hakkı doğmaktadır.

Hakemlerin yargılama süresi de 5684 sayılı Kanun ile güvence altına alınmıştır. Hakem, dosyanın kendisine tevdi edildiği tarihten itibaren en geç 4 ay içinde karar vermek zorundadır. Bu süre tarafların açık ve yazılı rızası veya uyuşmazlığın niteliğine göre hakemin talebi üzerine Komisyon tarafından uzatılabilir. Hakem kararlarına karşı yapılacak itirazlar ise kararın taraflara bildiriminden itibaren 10 gün içinde Komisyona iletilmelidir. İtiraz Hakem Heyeti incelemesini kural olarak 2 ay içinde tamamlar.

Tazminat taleplerinde genel zamanaşımı süreleri Türk Ticaret Kanunu uyarınca sigorta sözleşmelerinden doğan istemlerde kural olarak 2 yıldır. Trafik kazalarından doğan tazminat taleplerinde ise Karayolları Trafik Kanunu m. 109 gereğince, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her hâlde kaza gününden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Eylem aynı zamanda bir suç teşkil ediyorsa ve Türk Ceza Kanunu daha uzun bir dava zamanaşımı öngörmüşse uzamış ceza zamanaşımı süresi devreye girer.

İşlem / Süreç TürüYasal SüreHukuki Dayanak ve Niteliği
Sigorta Şirketinin Cevap Süresi15 GünKTK m. 97 uyarınca tahkim veya dava ön şartı
Sigorta Hakeminin Karar Verme Süresi4 Ay5684 sayılı Kanun m. 30 (Ek süre verilmedikçe)
Hakem Kararına İtiraz Süresi10 GünTebliğden itibaren İtiraz Hakem Heyetine başvuru
İtiraz Hakem Heyeti Karar Süresi2 Ay5684 sayılı Kanun m. 30 uyarınca inceleme süresi
Trafik Sigortası Temel Zamanaşımı2 Yıl / 10 YılKTK m. 109 uyarınca öğrenme ve olay tarihi esaslı

Gaziantep’te Başvuru ve Yetkili Mahkeme

Sigorta Tahkim Komisyonu merkezi İstanbul’da bulunan tek bir teşkilat yapısına sahip olmakla birlikte, tüm süreç posta yoluyla veya Komisyonun çevrim içi portalı üzerinden yürütülmektedir. Bu doğrultuda Gaziantep merkezinde ikamet eden veya kazası bu bölgede meydana gelen hak sahipleri, fiziki olarak İstanbul’a gitmeksizin başvurularını elektronik ortamda kolaylıkla gerçekleştirebilmektedir.

Hakem veya İtiraz Hakem Heyeti kararlarının icra takibine konu edilmesi gerektiğinde, Gaziantep Adliyesi bünyesindeki icra müdürlükleri aracılığıyla ilamlı icra takibi başlatılabilir. Kanunda öngörülen parasal sınırların üzerindeki hakem kararlarına karşı temyiz yoluna başvurulması veya hakem kararlarının iptali davaları ise görevli ve yetkili Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde görülür. Şayet uyuşmazlık için tahkim yolu tercih edilmeyip genel mahkemelerde dava açılması kararlaştırılırsa, Gaziantep Adliyesi bünyesindeki Asliye Ticaret Mahkemeleri veya tüketici işlemi niteliğindeki dosyalarda Tüketici Mahkemeleri görevlidir. Genel mahkemelere başvurulmadan önce ise Gaziantep Adliyesi arabuluculuk bürosu nezdinde zorunlu arabuluculuk sürecinin tamamlanması kanuni bir zorunluluktur.

Sıkça Sorulan Sorular

Hakem kararı kesinleştikten sonra sigorta şirketi ödeme yapmazsa ne yapılır?

Sigorta hakem kararları İcra ve İflas Kanunu uyarınca doğrudan mahkeme ilamı niteliğindedir. Sigorta şirketinin karara rağmen tazminatı ödememesi hâlinde, icra müdürlüğü nezdinde ilamlı icra takibi başlatılarak alacak yasal faizi ve ferileriyle birlikte tahsil edilebilir.

Araç değer kaybı başvurularında eksper ücreti geri alınabilir mi?

Hakem heyetinin başvuruyu haklı bulması durumunda, uyuşmazlığın tespiti için başvuru öncesinde ödenen bağımsız ekspertiz ücreti yargılama gideri kapsamında değerlendirilir. Hakem, haklılık oranına göre ekspertiz bedelinin ve başvuru harcının sigorta şirketi tarafından hak sahibine ödenmesine hükmeder.

İtiraz Hakem Heyeti kararına karşı istinaf veya temyiz yoluna gidilebilir mi?

Sigortacılık Kanunu m. 30 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranına göre belirlenen parasal sınırın üzerindeki İtiraz Hakem Heyeti kararlarına karşı temyiz yoluna başvurulabilir. Belirlenen parasal sınırın altında kalan kararlar ise verildiği anda kesinleşir ve kanun yoluna kapalıdır.

Zorunlu arabuluculuk süreci sigorta tahkiminde geçerli midir?

Ticari davalar ve tüketici uyuşmazlıkları için getirilen zorunlu arabuluculuk şartı genel mahkemelerde açılacak davalar için geçerlidir. Sigorta Tahkim Komisyonu bağımsız bir alternatif çözüm mekanizması olduğundan, Komisyona başvurmadan önce arabulucuya gitme zorunluluğu bulunmamaktadır.

Sonuç

Sigorta tahkim komisyonu başvurusu, sigorta uyuşmazlıklarının çözümlenmesinde sunduğu hız, düşük maliyet ve ilam niteliğindeki bağlayıcı kararlarıyla hak sahipleri için son derece avantajlı bir yargı yoludur. Ancak sigorta şirketine usulüne uygun müracaat yapılması, hak düşürücü sürelerin titizlikle takibi, zararın kapsamlı delillerle ispatı ve parasal sınırlara göre itiraz yollarının doğru kullanılması sürecin sonucunu doğrudan tayin etmektedir. Usul hataları sebebiyle hak ve tazminat kaybı yaşamamak adına dosyanın somut şartlarının bir avukat nezaretinde incelenmesi büyük önem taşır. Bu kapsamda karşılaşılan uyuşmazlıklar için Gaziantep Koluman Tower’daki Büyük Hukuk Bürosu’ndan hukuki destek alınabilir.


Büyük Hukuk Bürosu Hakkında

Gaziantep Koluman Tower’da bulunan Büyük Hukuk Bürosu, 15 yıldan fazla deneyimi ile çeşitli hukuki alanlarda profesyonel hizmetler sunmaktadır.

Çalışma Alanlarımız

  • Ticaret ve İş Hukuku
  • Şirketler Hukuku
  • Emlak ve Gayrimenkul Hukuku
  • Aile Hukuku
  • İnşaat Hukuku
  • İcra ve İflas Hukuku

Diğer rehber yazılarımıza Hukuk Rehberi bölümünden ulaşabilirsiniz.

İletişim: Gaziantep Koluman Tower | E-posta: bilgi@buyukhukuk.com.tr

Bilgilendirme notu: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve yargı kararları zaman içinde değişebilir; güncel kanun metinlerine mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Benzer Gönderiler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir