|

Şirketler için veri ihlali bildirim süresi ne kadardır

Türk hukukunda veri ihlali bildirim süresi, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve Kişisel Verileri Koruma Kurulu kararları doğrultusunda, veri sorumlusunun ihlali öğrendiği tarihten itibaren gecikmeksizin ve en geç 72 saat olarak belirlenmiştir. Şirketlerin bünyelerinde gerçekleşen yetkisiz erişim, veri sızıntısı veya kayıp durumlarında bu süre içinde Kişisel Verileri Koruma Kurumu’na resmi bildirim yapması kanunen zorunludur. İhlalden etkilenen ilgili kişilere ise söz konusu durumun tespitinden sonra makul olan en kısa sürede doğrudan veya uygun yollarla bilgi verilmesi gerekmektedir.

Bu rehber; ticari faaliyetlerini sürdüren sermaye şirketleri, şahıs işletmeleri ve bünyesinde kişisel veri işleyen tüm veri sorumlusu tüzel kişileri yakından ilgilendirmektedir. Gaziantep sanayi ve ticaret ekosisteminde yer alan işletmeler başta olmak üzere, siber saldırı veya dahili güvenlik zafiyetleriyle karşılaşan organizasyonların karşılaşabileceği idari yaptırımların önüne geçilmesi amaçlanmaktadır. Metin kapsamında yasal bildirim yükümlülükleri, Kurul’a başvuru mekanizması, sunulması zorunlu evraklar ve yargısal süreçler ayrıntılarıyla ele alınmaktadır.

Yasal Dayanak ve Veri İhlali Bildirim Süresi Mevzuatı

Kişisel verilerin güvenliğinin sağlanması ve olası güvenlik ihlallerinin idareye bildirilmesi yükümlülüğü, temelini 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’ndan almaktadır. Kanunun 12. maddesinin beşinci fıkrası, işlenen kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla başkaları tarafından elde edilmesi halinde, veri sorumlusunun bu durumu en kısa sürede ilgilisine ve Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na bildirmesini emretmektedir. İlgili kanun maddesi uyarınca Kurul, gerekli görmesi halinde bu durumu kendi internet sitesinde ya da uygun göreceği başka bir yöntemle kamuoyuna ilan edebilmektedir. Yasal metinlerin güncel haline mevzuat.gov.tr adresinden erişim sağlanabilmektedir.

Kanunda geçen “en kısa sürede” ibaresinin uygulamadaki sınırları, Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından alınan 24.01.2019 tarihli ve 2019/10 sayılı İlke Kararı ile netleştirilmiştir. Bu karar doğrultusunda, veri sorumlusunun ihlali öğrendiği andan itibaren herhangi bir gecikmeye mahal vermeksizin ve her halükarda en geç 72 saat içinde Kurul’a bildirimde bulunması kurala bağlanmıştır. Karar, uluslararası veri koruma standartlarıyla Türk hukukunun uyumlaştırılmasını hedeflemekte olup şirketlerin iç denetim mekanizmalarını bu takvime göre yapılandırmasını zorunlu kılmaktadır.

Yükümlülüğün ihlali halinde uygulanacak yaptırımlar ise 6698 sayılı Kanun’un 18. maddesinde düzenlenmiştir. Kanunun 18. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, veri güvenliğine ilişkin yükümlülükleri yerine getirmeyen veri sorumluları hakkında idari para cezası öngörmektedir. Bildirimin hiç yapılmaması, eksik yapılması veya süresinde gerçekleştirilmemesi bu kapsamda değerlendirilmekte; fiilin niteliğine, etkilenen kişi sayısına ve kusur durumuna göre her yıl yeniden değerleme oranında güncellenen idari para cezaları tatbik edilmektedir.

Veri İhlali Bildirim Yükümlülüğünün Şartları ve Kapsamı

Bir olayın Kanun kapsamında bildirim zorunluluğu doğurabilmesi için belirli yasal unsurların bir arada gerçekleşmesi aranmaktadır. Her şeyden önce, şirket bünyesinde tutulan veya işlenen verilerin 6698 sayılı Kanun anlamında “kişisel veri” veya “özel nitelikli kişisel veri” vasfını haiz olması gerekir. Şirketin ticari sırları veya tüzel kişiliğe ait anonim mali bilgiler kişisel veri sayılmadığından, bu kapsamdaki sızıntılar mezkur kanun çerçevesinde bildirim şartını oluşturmaz.

İkinci temel şart, işlenen bu verilere kanuni olmayan yollarla yetkisiz üçüncü kişiler tarafından erişilmiş, bu verilerin sızdırılmış, tahrip edilmiş, değiştirilmiş veya hukuka aykırı şekilde elde edilmiş olmasıdır. Siber saldırılar, fidye yazılımları (ransomware), şirket içi yetkisiz personel erişimleri, veri tabanı çalınması, kayıp şirket dizüstü bilgisayarları veya yanlış e-posta gönderimleri bu durumun somut örnekleridir.

Üçüncü koşul ise veri sorumlusu sıfatıdır. Kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu olan tüzel kişilik, veri sorumlusudur. Şirket bir veri işleyen (örneğin harici sunucu hizmeti sağlayıcısı) ile çalışıyorsa ve ihlal bu sağlayıcı nezdinde meydana gelmişse, veri işleyen durumu derhal şirkete bildirmekle, şirket ise yasal süresi içinde Kurul’a ve ilgili kişilere aktarmakla mükelleftir.

Adım Adım Veri İhlali Bildirim Süreci

Şirket organizasyonlarında veri güvenliği zafiyeti meydana geldiğinde, sürecin plansız işletilmesi hak kayıplarına yol açabilmektedir. Şirket yönetimlerinin veri ihlali bildirim süresi içerisinde hareket edebilmesi adına aşağıdaki aşamalı yol haritasının titizlikle izlenmesi gerekmektedir:

  1. Güvenlik ihlalinin teknik veya operasyonel olarak fark edilmesiyle birlikte şirket bünyesindeki kriz komitesi ve hukuk danışmanları derhal toplantıya çağrılır; ihlalin boyutu ilk temas anında kayıt altına alınır.
  2. İhlale konu sistemler, sunucular ve ağ bağlantıları izole edilerek sızıntı kaynağı kontrol altına alınır ve dijital delil niteliğindeki log kayıtlarının bütünlüğü bozulmadan muhafaza edilir.
  3. Siber olay müdahale ekipleri ve teknik birimler tarafından ön inceleme yapılarak hangi veri kategorilerinin etkilendiği, etkilenen yaklaşık kişi sayısı ve sızıntının olası sonuçları tespit edilir.
  4. Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun internet sitesinde yer alan standart Kişisel Veri İhlal Bildirim Formu doldurularak, öğrenme tarihinden itibaren 72 saat dolmadan Kurum’a resmi intikal sağlanır.
  5. İhlalden etkilenen çalışanlar, müşteriler veya tedarikçiler gibi ilgili kişilere; ihlalin niteliğini, alınan tedbirleri ve irtibat kişisini içeren açık ve sade bir bildirim doğrudan veya web sitesi duyurusu gibi uygun yollarla iletilir.
  6. Kurul tarafından talep edilebilecek ek bilgi, belge ve teknik raporlar belirlenen sürelerde Kurum’a sunulur ve Kurul’un talimatları doğrultusunda eksiklikler ikmal edilir.
  7. İhlale sebebiyet veren teknik ve idari açıkların kapatılması amacıyla bilgi güvenliği politikaları, yetki matrisleri ve sızma testleri yenilenerek süreç kurumsal hafızaya işlenir.

Veri İhlali Bildiriminde Gerekli Belgeler

Kişisel Verileri Koruma Kurumu’na yapılacak bildirimlerde sunulması gereken evraklar ve veriler somut olayın özelliklerine, ihlalin kaynağına ve şirketin sektörüne göre değişiklik göstermektedir. İnceleme sürecinin sıhhati açısından Kurul’a tevsik edici belgelerin sunulması önem arz eder:

  • Eksiksiz şekilde doldurulmuş ve şirket yetkilisi veya yetkili vekili tarafından imzalanmış resmi Kişisel Veri İhlal Bildirim Formu,
  • İhlalin ne şekilde meydana geldiğini, etkilenen sistemleri ve sızıntının kaynağını açıklayan kurum içi veya harici bağımsız siber güvenlik uzmanlarınca tanzim edilmiş teknik inceleme raporu,
  • Sistem erişim kayıtlarını, yetkisiz giriş saatlerini ve veri hareketlerini tevsik eden zaman damgalı log kayıtları ve denetim izleri,
  • İhlalden etkilenen kişisel veri kategorilerini (kimlik, iletişim, finansal bilgi vb.) ve etkilenen yaklaşık ilgili kişi sayısını gösteren detaylı döküm,
  • İhlal öncesinde şirket tarafından alınmış bulunan teknik ve idari tedbirleri tevsik edici bilgi güvenliği politikaları, veri işleme envanteri ve çalışan gizlilik taahhütnameleri,
  • İhlal sonrasında hasarın azaltılması ve yayılmanın durdurulması gayesiyle derhal uygulamaya konulan ilave güvenlik önlemlerine ilişkin belgeler,
  • İhlalden etkilenen kişilere yapılan bilgilendirme metninin örneği ve bildirimin hangi yöntemle (e-posta, SMS, web ilanı) gerçekleştirildiğine dair tevsik edici kayıtlar,
  • Bildirimin 72 saatlik süreden sonra yapılabilmesi halinde, gecikmenin haklı ve zorunlu nedenlerini somut delillerle ortaya koyan mazeret dilekçesi ve ekleri.

Veri İhlali Bildirim Süresi ve Zamanaşımı Süreçleri

Kurul kararlarına göre veri ihlali bildirim süresi, işletmenin teknik veya operasyonel olarak ihlali öğrendiği andan itibaren işlemeye başlar. Şirket bünyesindeki herhangi bir birimin ihlal şüphesini somut verilere dayalı olarak teyit ettiği an, yasal öğrenme anı olarak kabul edilmektedir. İhlalin üzerinden aylar geçmiş olsa dahi, şirketin durumu fark ettiği tarihten itibaren 72 saatlik süre hesaplanır; ancak ihlalin geç fark edilmesi şirketin idari ve teknik tedbirleri yetersiz aldığına karine teşkil edebilmektedir.

Şayet haklı bir nedenden ötürü 72 saat içinde tüm bilgilerin toparlanması mümkün olmamışsa, veri sorumlusu bu süre zarfında Kurul’a ilk bildirimi yapmalı ve gecikmenin nedenlerini izah etmelidir. Bilgilerin aşamalı olarak temin edilmesi durumunda, Kurul’a ara bildirimler yapılarak dosyanın tamamlanması mümkündür. İlgili kişilere yapılacak bildirimde ise 72 saatlik katı bir kural bulunmamakla birlikte, “makul olan en kısa sürede” şartı aranmakta; haksız gecikmeler yaptırım sebebi sayılmaktadır.

6698 sayılı Kanun kapsamında verilen idari para cezaları kabahat nevinden olduğundan, zamanaşımı hususunda 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulama alanı bulur. Kabahatler Kanunu’nun 20. maddesi uyarınca, nispi veya maktu ceza miktarlarına bağlı olarak soruşturma zamanaşımı süreleri üç yıldan sekiz yıla kadar değişkenlik gösterebilmektedir. Kanunda öngörülen bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi eylemi kesintili kabahat niteliğinde olup, zamanaşımı süresi eylemin ve etkilerinin gerçekleştiği tarihten itibaren işlemeye başlamaktadır.

İşlem ve Bildirim TürüYasal MuhatapÖngörülen Yasal SüreHukuki Dayanak
Kurum BildirimiKişisel Verileri Koruma KuruluÖğrenmeden itibaren en geç 72 saatKVKK m. 12/5, İlke Kararı 2019/10
İlgili Kişi Bildirimiİhlalden etkilenen gerçek kişilerMakul olan en kısa süredeKVKK m. 12/5, İlke Kararı 2019/10
Gecikmeli BildirimKişisel Verileri Koruma KuruluGerekçesiyle birlikte derhal (aşamalı)İlke Kararı 2019/10
İdari Yaptırım ZamanaşımıVeri Sorumlusu ŞirketKabahat türüne göre 3 ila 8 yıl5326 sayılı Kanun m. 20

Gaziantep’te Başvuru ve Yetkili Mahkeme

Veri ihlali neticesinde tesis edilen idari işlemlere veya üçüncü kişilerin uğradığı zararlara ilişkin hukuki ihtilaflarda yargı mercii ve görev kuralları davanın niteliğine göre ayrışmaktadır. Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından veri sorumlusu şirket aleyhine tesis edilen idari para cezalarına karşı yapılacak kanun yolu başvurularında görevli merci Sulh Ceza Hakimliği’dir. İdari para cezası dışındaki idari yaptırımlara veya talimatlara karşı açılacak iptal davaları ise idare mahkemelerinde görülmektedir.

Veri ihlali neticesinde kişisel verileri hukuka aykırı yollarla yayılan kişilerin açacağı maddi ve manevi tazminat davalarında ise genel hükümler uygulanır. Davalı şirketin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi genel yetkili olup, tüzel kişiliği Gaziantep sınırları içinde kayıtlı şirketler bakımından açılacak davalar Gaziantep Adliyesi bünyesindeki yetkili mahkemelerde ikame edilir. Uyuşmazlığın taraflarının tacir olması ve davanın ticari işletmeyle bağlantılı bulunması durumunda görevli mahkeme Gaziantep Asliye Ticaret Mahkemesi; diğer hallerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.

Şirketler arası ticari uyuşmazlıklardan veya ticari nitelikteki tazminat taleplerinden doğan alacak davalarında, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi uyarınca dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu kapsamda taraflar, dava ikame etmeden önce Gaziantep Adliyesi bünyesinde faaliyet gösteren arabuluculuk bürosuna müracaat ederek süreci işletmek mecburiyetindedir.

Sıkça Sorulan Sorular

72 saatlik bildirim süresi hafta sonu ve resmi tatil günlerinde işlemeye devam eder mi?

Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun benimsediği ilkelere göre 72 saatlik yasal süre takvim günü ve saat esasına göre kesintisiz işlemektedir. Hafta sonu, bayram veya resmi tatil günleri süreyi durdurmadığından, ihlalin bu günlerde öğrenilmesi halinde dahi gerekli bildirimlerin Kurum’un çevrim içi bildirim kanalları üzerinden süresi içinde iletilmesi gerekir.

İhlalin harici bir hizmet sağlayıcıdan (veri işleyenden) kaynaklanması şirketin sorumluluğunu kaldırır mı?

Kişisel verilerin işlenmesini harici bir şirkete devreden veri sorumlusunun kanuni yükümlülüğü ortadan kalkmaz. Veri işleyen, ihlali öğrendiği anda veri sorumlusuna bildirmekle yükümlüdür; veri sorumlusu şirket ise haberdar olduğu andan itibaren 72 saatlik bildirim kuralına uymak zorundadır.

İhlalden etkilenen kişi sayısının kesin olarak tespit edilememesi bildirimi geciktirmek için haklı sebep midir?

Kişi sayısının veya sızıntının tam kapsamının henüz netleşmemiş olması bildirimi erteleme hakkı vermez. Veri sorumlusu mevcut verilerle 72 saat içinde Kurul’a ön bildirim yapmalı, kesin sayı ve detayları teknik incelemenin tamamlanmasının ardından aşamalı olarak Kurul’a ileteceğini beyan etmelidir.

İdari para cezasına karşı itiraz nereye ve hangi süre içerisinde yapılmalıdır?

Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından tebliğ edilen idari para cezası kararlarına karşı, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde yetkili Sulh Ceza Hakimliği’ne başvurulması gerekmektedir. Süresi içinde itiraz yoluna başvurulmaması halinde idari para cezası kesinleşir ve tahsil aşamasına geçilir.

Sonuç

Kişisel verilerin korunması mevzuatı uyarınca şirketlerin siber güvenliği ve veri gizliliğini sağlaması, olası bir zafiyet anında ise şeffaf ve hızlı refleks göstermesi esastır. Yasal düzenlemeler kapsamında **veri ihlali bildirim süresi** ihlalin öğrenilmesinden itibaren 72 saatle sınırlandırılmış olup, bu sürenin aşılması işletmeleri ciddi tutarlarda idari para cezaları ve itibar kaybıyla karşı karşıya bırakabilmektedir. İhlal süreçlerinin yönetilmesi, teknik ve idari raporlamaların tanzimi ile idari ve adli merciler önündeki savunmaların yürütülmesinde hak kaybı yaşanmaması adına somut durumun bir avukatla değerlendirilmesi tavsiye edilir. Karşılaşılan veri güvenliği krizlerinde yasal yükümlülüklerin eksiksiz takibi ve sürece dair profesyonel rehberlik temini adına Gaziantep Koluman Tower’daki Büyük Hukuk Bürosu’ndan hukuki destek alınabilir.


Büyük Hukuk Bürosu Hakkında

Gaziantep Koluman Tower’da bulunan Büyük Hukuk Bürosu, 15 yıldan fazla deneyimi ile çeşitli hukuki alanlarda profesyonel hizmetler sunmaktadır.

Çalışma Alanlarımız

  • Ticaret ve İş Hukuku
  • Şirketler Hukuku
  • Emlak ve Gayrimenkul Hukuku
  • Aile Hukuku
  • İnşaat Hukuku
  • İcra ve İflas Hukuku

Diğer rehber yazılarımıza Hukuk Rehberi bölümünden ulaşabilirsiniz.

İletişim: Gaziantep Koluman Tower | E-posta: bilgi@buyukhukuk.com.tr

Bilgilendirme notu: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve yargı kararları zaman içinde değişebilir; güncel kanun metinlerine mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Benzer Gönderiler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir