İzmir mahkemelerinde ticari alacak davası arabuluculuk süreci
|

İzmir mahkemelerinde ticari alacak davası arabuluculuk süreci

Bir para alacağına dayanan uyuşmazlıklarda mahkemeye başvurmadan önce tüketilmesi yasa gereği zorunlu olan ticari alacak davası arabuluculuk süreci, tarafların bağımsız ve tarafsız bir arabulucu huzurunda uzlaşmasını hedefleyen bağlayıcı bir dava şartıdır. Bu usul tüketilmeden doğrudan ticaret mahkemesinde açılan davalar, mahkemece esasa girilmeksizin dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddedilir. Yasal takvim uyarınca görüşmeler kural olarak altı hafta, zorunlu hallerde ise arabulucu tarafından en fazla iki hafta daha uzatılarak azami sekiz haftada tamamlanır.

Fatura, cari hesap sözleşmesi, kambiyo senedi veya ticari hizmet alımından doğan uyuşmazlığını İzmir mahkemelerine taşımak isteyen tacirler, tüzel kişi yöneticileri ve şirket ortakları bu yasal prosedürün doğrudan muhatabıdır. Sürecin usul kurallarına uygun yürütülmesi, hak düşürücü sürelerin korunması ve telafisi güç mali kayıpların engellenmesi adına mevzuatın öngördüğü aşamaların eksiksiz bilinmesi gerekir.

Yasal dayanak: Ticari alacak davası arabuluculuk süreci mevzuatı

Ticari davalarda arabuluculuğun dava şartı haline gelmesi, 7155 sayılı Kanun ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na eklenen 5/A maddesine dayanır. İlgili düzenleme, Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesinde sayılan ticari davalar ile diğer özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilen ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak, tazminat, itirazın iptali ve menfi tespit taleplerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasını emreder.

Sürecin işleyişine ilişkin temel usul kuralları ise 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve bu kanunun 18/A maddesinde düzenlenmiştir. Dava açma ehliyeti ve dava şartlarının denetimi noktasında ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114 ve 115. maddeleri uygulama alanı bulur. Söz konusu yasal metinlerin ve güncel kanun değişikliklerinin doğrulanmış metinlerine mevzuat.gov.tr adresi üzerinden erişilebilir. İlgili arabuluculuk sicili ve idari işlemler ise Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı nezdinde yürütülür.

Dava şartı arabuluculuk kapsamı ve başvuru koşulları

Her ticari uyuşmazlık doğrudan dava şartı arabuluculuğa tabi değildir. Bir uyuşmazlığın bu kapsama girebilmesi için temel olarak iki ana kriter aranır: Uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde olması ve talep sonucunun bir miktar paranın ödenmesine ilişkin bulunması.

Mutlak ticari davalar

Tarafların sıfatına bakılmaksızın, kanun koyucunun doğrudan Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda ticari dava saydığı uyuşmazlıklardır. Bono, poliçe veya çek gibi kambiyo senetlerinden doğan alacaklar, fikri mülkiyet hukukundan kaynaklanan parasal talepler, banka ve finans kuruluşlarının işlemlerinden doğan tazminat istemleri bu gruba girer. Burada taraflardan birinin tüketici veya esnaf olması uyuşmazlığın mutlak ticari niteliğini değiştirmez; talep para alacağına dayanıyorsa ticari alacak davası arabuluculuk süreci zorunlu bir usul basamağıdır.

Nispi ticari davalar

Her iki tarafın da tacir olduğu ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunduğu davalardır. Mal satışı, fason üretim, acentelik, taşıma sözleşmeleri veya depolama ilişkilerinden kaynaklanan fatura ve cari hesap alacakları nispi ticari davaların tipik örnekleridir. Uyuşmazlığın taraflarından biri dahi tacir değilse veya işlem ticari işletmeyle doğrudan bağlantılı değilse dava nispi ticari dava vasfını yitirebilir.

İhtiyati haciz veya ihtiyati tedbir taleplerinde arabuluculuk bürosuna başvurulması dava şartı değildir. Alacaklı taraf doğrudan mahkemeden tedbir veya haciz kararı talep edebilir. Ancak tedbir veya haciz kararı verildikten sonra hak düşürücü süreler içinde esas alacağın tahsili amacıyla ticari alacak davası arabuluculuk süreci işletilmelidir.

Adım adım ticari alacak davası arabuluculuk süreci

Arabuluculuk görüşmelerinin başlatılması, müzakerelerin yürütülmesi ve sonucun tutanağa bağlanması kanunda sıkı şekil şartlarına tabi kılınmıştır.

  1. Başvurunun yapılması: Karşı tarafın yerleşim yerindeki veya davanın açılacağı yetkili mahkemenin yargı çevresindeki adliye arabuluculuk bürosuna başvuru formu ile müracaat edilir.
  2. Arabulucunun görevlendirilmesi: Adliye arabuluculuk bürosu, komisyon listesinden sicile kayıtlı bir arabulucuyu görevlendirir; taraflar ancak mevzuatta yer alan istisnai hallerde üzerinde anlaştıkları bir arabulucuyu birlikte seçebilir.
  3. İlk temas ve toplantıya davet: Görevlendirilen arabulucu, sicildeki iletişim bilgileri veya başvuru formundaki veriler üzerinden taraflara ulaşır, toplantı tarihi, saati ve yerini içeren resmi davet yazısını iletir.
  4. Müzakere toplantılarının icrası: Taraflar bizzat, kanuni temsilcileriyle veya özel yetki içeren vekâletnameye sahip avukatları vasıtasıyla müzakerelere katılır; oturumlar gizlilik ilkesi çerçevesinde fiziki veya elektronik ortamda yürütülür.
  5. Son tutanağın düzenlenmesi: Görüşmeler anlaşma, anlaşamama veya taraflardan birinin oturuma katılmaması durumlarından biriyle sona erdiğinde, arabulucu nihai neticeyi gösteren son tutanağı imza altına alır.
  6. Belgenin onaylanması veya dava yoluna gidilmesi: Anlaşma sağlanmışsa taraflar ilam niteliğinde belge hükmü doğuran icra edilebilirlik şerhi alabilir; anlaşma sağlanamamışsa son tutanağın aslı mahkemeye sunulacak dava dilekçesine eklenir.

Başvuru ve müzakereler için gerekli belgeler

Arabuluculuk bürosuna ilk başvuru esnasında sunulan evraklar ile müzakere masasında uyuşmazlığın çözümü için arabulucuya ve karşı tarafa sunulması gereken belgeler farklılık gösterir. Masada sunulacak bilgi ve belgeler, uyuşmazlığın niteliğine ve tarafların savunmalarına göre somut olaya göre değişebilir.

  • Tüzel kişiler için güncel ticaret sicil tasdiknamesi ve imza sirküleri fotokopisi,
  • Temsil avukat aracılığıyla sağlanacaksa, arabuluculuk kanun yoluna başvurma ve süreci yürütme hususunda açık özel yetki barındıran vekâletname,
  • Alacağın varlığını ve miktarını gösteren sözleşmeler, sipariş fişleri, irsaliyeli faturalar ve kargo teslim belgeleri,
  • Taraflar arasındaki ticari defter kayıtlarını, ödeme dekontlarını ve cari hesap mutabakat formlarını tevsik eden belgeler,
  • Temerrüt durumunu ispatlayan noter ihtarnameleri, tebliğ şerhleri veya elektronik tebligat iletileri,
  • Uyuşmazlık kambiyo senedine dayanıyorsa bono, poliçe veya çek suretleri.

Süreler, hak düşürücü süreler ve zamanaşımı

Kanun koyucu, ticari hayatın gerektirdiği hızlı nakit akışını korumak amacıyla arabuluculuk görüşmelerini kesin sürelere bağlamıştır. Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde müzakereleri neticelendirmek mecburiyetindedir. Zorunlu görülen hallerde bu süre, arabulucu tarafından gerekçesi belirtilerek en fazla iki hafta daha uzatılabilir; dolayısıyla sürecin azami tamamlanma süresi sekiz haftadır.

Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler yönünden arabuluculuk bürosuna başvuru anı kritik önem taşır. Büronun kaydına başvurunun intikal ettiği andan, arabulucu tarafından son tutanağın tanzim edildiği ana kadar geçen süre boyunca devam eden ticari alacak davası arabuluculuk süreci, zamanaşımı sürelerini durdurur ve hak düşürücü sürelerin işlemesini engeller. Böylece taraflar müzakere masasında hak kaybına uğramadan görüşmelerini sürdürebilir.

Toplantıya mazeretsiz katılım sağlanmaması ise usul hukuku bakımından ağır bir yaptırıma bağlanmıştır. Taraflardan biri geçerli bir mazeret bildirmeksizin ilk toplantıya katılmazsa ve bu nedenle süreç anlaşamama ile sonuçlanırsa, söz konusu taraf açılacak davada tamamen haklı çıksa dahi yargılama giderlerinin tamamını ödemeye mahkûm edilir ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.

Aşama veya DurumKanuni SüreHukuki Sonuç
Standart Müzakere Süresi6 HaftaArabulucunun görevi devralmasından itibaren dosyanın tamamlanması gereken olağan süre.
Yasal Ek SüreAzami 2 HaftaZorunlu gerekçelerle arabulucu kararıyla verilen ve süreyi en fazla 8 haftaya çıkaran uzatma.
Zamanaşımı / Hak Düşürücü SüreBaşvurudan Son Tutanağa KadarSüreç boyunca süreler durur; müzakereler sebebiyle dava hakkı ortadan kalkmaz.
Dava Açma SüresiSon Tutanaktan İtibarenAnlaşamama tutanağının düzenlenmesiyle birlikte duran zamanaşımı süreleri kaldığı yerden işlemeye başlar.

İzmir adliyelerinde dava açma ve yetkili merciler

Yetki kuralları bakımından arabuluculuk başvurusu, uyuşmazlığın esası hakkında dava açmaya yetkili mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki adliye arabuluculuk bürosuna yöneltilir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca genel yetkili mahkeme davalı gerçek veya tüzel kişinin yerleşim yeri mahkemesidir. Sözleşmeden doğan alacak davalarında ise sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi de yetkili kılınmıştır.

Uyuşmazlıkta görevli mahkeme kural olarak Asliye Ticaret Mahkemesidir. Görüşmeler neticesinde anlaşma sağlanamaması halinde başvuru formu, görevlendirme belgesi ve arabuluculuk son tutanağının aslı İzmir adliyesindeki arabuluculuk bürosuna sunulmaktadır. Burada görev yapan mahkemelerde görülecek ihtilaflarda ticari alacak davası arabuluculuk süreci tüketilmeden doğrudan dava açılması halinde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 115. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca dava şartı eksikliği sebebiyle davanın usulden reddine karar verilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Arabuluculuk müzakerelerinde dile getirilen beyanlar sonradan mahkemede delil olarak sunulabilir mi?

Arabuluculuk süreci mutlak gizlilik ilkesine tabidir. Tarafların müzakereler esnasında yaptıkları öneriler, sundukları taslaklar veya alacağı kabul manasına gelebilecek ikrarlar daha sonra açılacak davada aleyhe delil olarak ileri sürülemez; arabulucu dâhil görüşmelere katılan hiç kimse bu beyanlar hakkında tanık olarak dinlenemez.

Arabuluculuk anlaşma belgesi doğrudan icraya konulabilir mi?

Tarafların ve vekillerinin birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, kanun gereğince doğrudan ilam niteliğinde belge sayılır ve ayrıca mahkeme onayına gerek olmaksızın ilamlı icra takibine konu edilebilir. Vekillerin yer almadığı, yalnızca asillerin imzaladığı anlaşma belgelerinde ise sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir.

İcra takibine yapılan itirazın iptali davalarında arabuluculuk şartı aranır mı?

Ticari nitelikteki bir alacağın tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine borçlu tarafından itiraz edilmesi durumunda açılacak itirazın iptali davaları da konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak talebi içerdiğinden dava şartı arabuluculuğa tabidir. Takip borçlusunun itirazının tebliğinden itibaren işleyen bir yıllık hak düşürücü dava açma süresi içinde öncelikle arabuluculuk yoluna başvurulmalıdır.

Karşı taraf toplantıya katılmazsa ticari alacak davası arabuluculuk süreci nasıl sonuçlanır?

Arabulucu tarafından usulüne uygun şekilde toplantı daveti yapılmasına rağmen karşı taraf ilk oturuma katılmazsa, arabulucu bu durumu son tutanağa geçirerek süreci tek taraflı katılım üzerinden anlaşamama ile sonlandırır. Mazeretsiz katılmayan taraf, mahkeme aşamasında tamamen haklı çıksa bile dava giderlerini ödemek zorunda kalır.

Sonuç

Zorunlu bir dava şartı teşkil eden ticari alacak davası arabuluculuk süreci, yargının iş yükünü hafifletmenin ötesinde tacirlerin uzun süren yargılamalara girmeden uyuşmazlıkları sulh yoluyla tasfiye etmelerine imkân tanır. Ancak başvuru formunun hukuki nitelendirmesinden yetkili büronun seçimine, müzakere stratejisinden hak düşürücü sürelerin takibine kadar her basamak özel usul kurallarına tabidir. Usul hataları sebebiyle davanın reddedilmesi veya toplantıya katılmama sebebiyle yargılama masraflarına mahkûm olunması risklerine karşı sürecin bir avukat eşliğinde yürütülmesi tavsiye edilir. Avukatlar Türkiye’nin her ilindeki dosyaları takip edebildiğinden, bu tür uyuşmazlıklarda Gaziantep Koluman Tower’daki Büyük Hukuk Bürosu’ndan da hukuki destek alınabilir.


Büyük Hukuk Bürosu Hakkında

Gaziantep Koluman Tower’da bulunan Büyük Hukuk Bürosu, 15 yıldan fazla deneyimi ile çeşitli hukuki alanlarda profesyonel hizmetler sunmaktadır.

Çalışma Alanlarımız

  • Ticaret ve İş Hukuku
  • Şirketler Hukuku
  • Emlak ve Gayrimenkul Hukuku
  • Aile Hukuku
  • İnşaat Hukuku
  • İcra ve İflas Hukuku

Diğer rehber yazılarımıza Hukuk Rehberi bölümünden ulaşabilirsiniz.

İletişim: Gaziantep Koluman Tower | E-posta: bilgi@buyukhukuk.com.tr

Bilgilendirme notu: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve yargı kararları zaman içinde değişebilir; güncel kanun metinlerine mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Benzer Gönderiler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir