Adana'da şirket birleşmesi sürecindeki 4 temel aşama
|

Adana’da şirket birleşmesi sürecindeki 4 temel aşama

Bir şirket birleşmesi, en az iki şirketin malvarlıklarını tasfiyesiz olarak birleştirmesi ve devrolunan şirketin malvarlığı karşılığında pay sahiplerine devralan şirkette pay verilmesi esasına dayanan külli halefiyet niteliğindeki kurumsal bir işlemdir. Süreç; hazırlık ve sözleşme tasarısının oluşturulması, pay sahiplerine inceleme hakkı tanınması, yetkili organlarca kararın onaylanması ve ticaret siciline tescil basamaklarından meydana gelir. Tescil ile birlikte devrolunan şirket kendiliğinden infisah eder, tüm hak ve borçlar doğrudan devralan şirkete intikal eder.

Pazar payını büyütmek, operasyonel maliyetleri azaltmak veya kurumsal yeniden yapılanmaya gitmek isteyen sermaye şirketlerinin ortakları ile yöneticileri bu sürecin doğrudan taraflarıdır. Adana merkezli ticari faaliyet yürüten veya ortaklık yapılarını yeniden düzenlemek isteyen işletmeler açısından işlem basamaklarının Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tam uyumla yürütülmesi yasal bir zorunluluktur. Bu doğrultuda kanunun emredici kurgusu, pay sahiplerinin hakları ve alacaklıların menfaatlerinin korunması özel bir hukuki dikkat gerektirir.

Yasal Dayanak ve İlgili Kanun Maddeleri

Türk hukukunda şirketlerin birleşmesine ilişkin temel kurallar, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) içerisinde m. 134 ile m. 158 arasında kapsamlı şekilde düzenlenmiştir. Kanunun 136. maddesi birleşmenin geçerlilik şartlarını ve ilkelerini tespit ederken, m. 145 birleşme sözleşmesinin zorunlu içeriğini, m. 147 birleşme raporunun esaslarını, m. 149 ortakların inceleme hakkını, m. 151 genel kurul onay yetkisini ve m. 152 tescil mekanizmasını emredici kurallara bağlamıştır. Yürürlükteki mevzuat metinlerine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden tam metin olarak erişmek mümkündür.

Şirketlerin pazar büyüklükleri ve ciroları belirli eşikleri aştığında, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi uyarınca Rekabet Kurumu izni aranır. Ayrıca devir ve intikallerde 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 4857 sayılı İş Kanunu’nun işyeri devrine ilişkin hükümleri saklı tutulur. Ticaret sicili kayıt ve ilan işlemleri ise Ticaret Sicili Yönetmeliği ile Ticaret Bakanlığı düzenlemelerine tabi olarak icra edilir.

Geçerli Birleşmeler ve Şirket Türleri Bakımından Şartlar

Kanun koyucu, her şirket türünün birbiriyle dilediği şekilde birleşmesini serbest bırakmamış, sermaye ve alacaklı güvenliğini temin etmek amacıyla tip sınırlamaları getirmiştir. TTK m. 137 uyarınca bir şirket birleşmesi ancak kanunda açıkça cevaz verilen şirket türleri arasında hukuken geçerli kabul edilir:

  • Sermaye şirketleri: Anonim şirketler, limited şirketler ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler; kendi aralarında serbestçe birleşebilecekleri gibi kooperatiflerle veya devralan konumunda olmak kaydıyla kollektif ve komandit şirketlerle birleşebilir.
  • Şahıs şirketleri: Kollektif ve komandit şirketler; kendi aralarında birleşebilir veya devrolunan taraf olmak şartıyla sermaye şirketlerine ya da kooperatiflere katılabilir.
  • Kooperatifler: Diğer kooperatiflerle, sermaye şirketleriyle veya devralan taraf olmak kaydıyla şahıs şirketleriyle birleşme gerçekleştirebilir.
  • Tasfiye halindeki şirketler: Malvarlığının dağıtılmasına başlanmamış olması ve devralan şirket konumunda bulunmaması şartıyla birleşmeye dahil olabilir (TTK m. 138).
  • Borca batık şirketler: Sermayesiyle kanuni yedek akçeleri toplamının yarısı zararlarla kaybolmuş veya borca batık durumda bulunan bir şirket, kaybolan sermayeyi veya borca batıklığı karşılayacak miktarda serbestçe tasarruf edebileceği özvarlığa sahip bir şirket tarafından devralınması kaydıyla birleşebilir (TTK m. 139).

Uygulamada Şirket Birleşmesi Sürecindeki 4 Temel Aşama

Kanuni sistematiğe göre birleşme; birbirini izleyen, biri tamamlanmadan diğerine geçilemeyen ve pay sahipleri ile üçüncü kişilerin haklarını teminat altına alan dört ana evreden meydana gelir.

  1. Hazırlık, Birleşme Sözleşmesi ve Birleşme Raporunun Düzenlenmesi: Şirket yönetim organları müzakereleri tamamlayarak TTK m. 145 uyarınca yazılı bir birleşme sözleşmesi tasarısı tanzim eder ve TTK m. 147 gereğince birleşmenin hukuki ve ekonomik gerekçelerini, değişim oranını açıklayan detaylı bir birleşme raporu hazırlar.
  2. Ortakların İnceleme Hakkının Sağlanması ve Kamuyu Bilgilendirme: Birleşmeye katılan her şirket, genel kurul kararından en az otuz gün önce birleşme sözleşmesini, birleşme raporunu, son üç yılın finansal tablolarını ve ara bilançoları ortakların incelemesine sunar ve bu hakkı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile internet sitesinde duyurur.
  3. Yetkili Organların Onayı ve Birleşme Kararının Alınması: İnceleme süresinin dolmasının ardından şirket genel kurulları toplanır; TTK m. 151’de düzenlenen ağırlaştırılmış karar nisaplarına uygun şekilde birleşme sözleşmesini onaylayarak birleşmeyi kesinleştirir.
  4. Ticaret Siciline Tescil, İlan ve Alacaklılara Çağrı: Birleşme kararı ticaret siciline tescil ettirilir, tescil ile birlikte devrolunan şirket hukuken infisah eder ve alacaklıların alacaklarını bildirmesi için Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yedişer gün arayla üç defa ilan yapılır.

Gerekli Belgeler

Ticaret sicili müdürlükleri nezdinde yürütülecek tescil işlemlerinde sunulması zorunlu evrak listesi, birleşmeye taraf olan şirketlerin nevi ve işlem yöntemine göre değişkenlik gösterebilir. Genel uygulamada tescil müracaatı esnasında talep edilen başlıca evrak şunlardır:

  • Yönetim organları tarafından imzalanmış ve noter onaylı birleşme sözleşmesi taslağı,
  • Şirketlerin yönetim kurulları veya müdürler kurulları tarafından hazırlanmış birleşme raporları (küçük ve orta ölçekli şirketlerde tüm ortakların onaylaması kaydıyla rapordan feragat edilmişse buna dair yazılı muvafakatname),
  • Yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir onaylı ara bilançolar ile son üç yıla ait finansal tablolar,
  • Şirketlerin sermayelerinin karşılıksız kalmadığını ve serbest özvarlık tespitini tevsik eden mali müşavir raporu veya denetçi raporu,
  • Birleşme sözleşmesinin onaylandığı şirket genel kurul toplantı tutanakları ve hazır bulunanlar listeleri,
  • Ortaklara tanınan otuz günlük inceleme hakkının sağlandığına ve duyurulduğuna dair Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ilan nüshaları,
  • Birleşmeye taraf şirketlerin güncel imza sirküleri ve ticaret sicil tasdiknameleri,
  • Gereken hallerde Rekabet Kurulu izin yazısı veya diğer sektörel idari otoritelerden temin edilen resmi uygunluk belgeleri.

Süreler, Hak Düşürücü Süreler ve Zamanaşımı

Hukuki işlemlerin geçerliliği kanunda açıkça belirlenen sürelere riayet edilmesine bağlıdır. Bu süreler pay sahiplerinin hak arama hürriyetini ve alacaklıların menfaatlerini doğrudan korumaktadır.

Pay sahiplerinin inceleme hakkı, genel kurulun toplanmasından en az otuz gün evvel başlatılmalıdır. Birleşme kararının iptali davası ise TTK m. 192 gereğince, genel kurul kararının Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edildiği tarihten itibaren iki ay içinde açılmak zorundadır; bu süre hak düşürücü niteliktedir. TTK m. 157 kapsamında alacaklılar, tescilin ilanından itibaren üç ay içinde devre katılan şirketlerden alacaklarının teminata bağlanmasını talep edebilir. Ayrıca devrolunan şirketin borçlarından dolayı ortakların şahsi sorumluluğu bulunuyorsa, bu sorumluluk tescil tarihinden itibaren üç yıllık zamanaşımı süresine tabidir (TTK m. 158).

İşlem ve Hak TürüYasal SüreHukuki NiteliğiKanun Dayanağı
Ortakların İnceleme HakkıGenel Kuruldan 30 Gün ÖnceEmredici Hazırlık SüresiTTK m. 149
Birleşme Kararının İptali Davasıİlandan İtibaren 2 AyHak Düşürücü SüreTTK m. 192
Alacaklıların Teminat İsteme HakkıSon İlandan İtibaren 3 AyTalep SüresiTTK m. 157
Ortakların Kişisel SorumluluğuTescil ve İlandan İtibaren 3 YılZamanaşımı SüresiTTK m. 158

Adana’da Ticaret Sicili ve Yargı Yetkisi Kapsamındaki İşlemler

Birleşmeye dahil olan şirketlerin merkezlerinden en az birinin Adana sınırlarında yer alması durumunda, işlemler Adana Ticaret Odası bünyesinde faaliyet gösteren Adana Ticaret Sicili Müdürlüğü nezdinde yürütülür. Şirket genel kurullarının tescili, birleşme sözleşmesinin tescil ve ilanı ile devrolunan tüzel kişiliğin kaydının silinmesi başvuruları yetkili bu sicil müdürlüğüne tevdi edilir.

Birleşme kararlarının iptali veya butlanına yönelik davalar ile ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda görevli merci Adana adliyesindeki asliye ticaret mahkemeleridir. TTK m. 5/A uyarınca konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepli ticari davalarda, dava açılmadan evvel adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurulması dava şartıdır. 6 Şubat depremleri sonrasında hukuki ve ticari evrakları zayi olan şirketler için 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun ve olağanüstü dönem mevzuatı doğrultusunda zayi belgesi temini ve tescil işlemlerinde yargı organlarınca sağlanan kolaylaştırıcı usul hükümleri dikkate alınır.

Sıkça Sorulan Sorular

Birleşme neticesinde devre konu şirketin çalışanlarının iş sözleşmeleri feshedilmiş sayılır mı?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 6. maddesi gereğince, işyerinin veya bir bölümünün hukuki bir işleme dayalı olarak devri halinde mevcut iş sözleşmeleri tüm hak ve borçlarıyla devralan işverene geçer. Birleşme işlemi doğrudan fesih hakkı doğurmaz; çalışanların kıdem süreleri ve kazanılmış hakları devralan şirkette aynen korunur.

Küçük ve orta ölçekli şirketlerde birleşme raporu düzenlenmesi zorunlu mudur?

TTK m. 147 uyarınca birleşme raporunun tanzimi kural olarak zorunludur. Ancak küçük ve orta ölçekli şirket statüsündeki taraflarda, tüm pay sahiplerinin oybirliğiyle onay vermesi halinde birleşme raporu düzenlenmesinden ve TTK m. 149’daki inceleme hakkının tanınmasından feragat edilmesi yasal olarak mümkündür.

Birleşmeye karşı çıkan azınlık pay sahiplerinin hakları nelerdir?

Birleşme kararına olumsuz oy veren ve muhalefet şerhini tutanağa geçirten pay sahipleri, kararın ilanından itibaren iki ay içinde iptal davası açabilir. Ayrıca birleşme sözleşmesinde denkleştirme akçesi veya ayrılma akçesi öngörülmüşse (TTK m. 141), ortaklar şirket paylarının gerçek değerini karşılayan ayrılma akçesini talep ederek ortaklıktan ayrılabilir.

Borca batık durumda olan bir şirketin birleşmeye katılması engellenebilir mi?

Kural olarak borca batık şirketler devralan şirket olamaz; zira bu durum alacaklılar ve piyasa dengesi açısından risk doğurur. Buna karşılık, devralan şirketin serbest özvarlık tutarının devrolunan şirketin kaybolan sermayesini veya borca batıklığını bütünüyle karşılayabildiği resmi mali raporlarla ispatlandığı takdirde devrolunan taraf olarak birleşmeye katılması mümkündür.

Sonuç

Kurumsal yeniden yapılanma ve ortaklık transferi sağlayan bir şirket birleşmesi, şirketlerin tüzel kişiliğini ve pay sahipliği haklarını baştan sona dönüştüren teknik bir süreçtir. Hazırlık, bilgilendirme, karar alma ve tescil aşamalarından oluşan bu dört kademeli prosedürde yapılacak usul hataları, genel kurul kararlarının butlanına veya tescil iptali davalarına sebebiyet verebilir. Şirket birleşmelerinde karşılaşılması muhtemel risklerin önlenmesi ve işlemlerin mevzuata tam uyumla neticelendirilmesi için sürecin bir avukat eşliğinde yürütülmesi tavsiye edilir. Avukatlar Türkiye’nin her ilindeki dosyaları takip edebildiğinden, bu tür uyuşmazlıklarda Gaziantep Koluman Tower’daki Büyük Hukuk Bürosu’ndan da hukuki destek alınabilir.


Büyük Hukuk Bürosu Hakkında

Gaziantep Koluman Tower’da bulunan Büyük Hukuk Bürosu, 15 yıldan fazla deneyimi ile çeşitli hukuki alanlarda profesyonel hizmetler sunmaktadır.

Çalışma Alanlarımız

  • Ticaret ve İş Hukuku
  • Şirketler Hukuku
  • Emlak ve Gayrimenkul Hukuku
  • Aile Hukuku
  • İnşaat Hukuku
  • İcra ve İflas Hukuku

Diğer rehber yazılarımıza Hukuk Rehberi bölümünden ulaşabilirsiniz.

İletişim: Gaziantep Koluman Tower | E-posta: bilgi@buyukhukuk.com.tr

Bilgilendirme notu: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve yargı kararları zaman içinde değişebilir; güncel kanun metinlerine mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Benzer Gönderiler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir