Ankara'da kira tespit davası açmanın 3 temel şartı nelerdir?
|

Ankara’da kira tespit davası açmanın 3 temel şartı nelerdir?

Bir konut veya çatılı işyeri kirasında mevcut kira bedelinin piyasa koşullarının gerisinde kalması durumunda, tarafların anlaşamaması halinde açılan kira tespit davası, hakimin yeni dönem kira bedelini rayice uygun olarak hak ve nesafet kurallarına göre belirlemesini sağlayan hukuki bir yoldur. Ankara’daki konut ve iş yerlerinde bu davanın açılabilmesi için öncelikle kira ilişkisinin üzerinden en az beş yıl geçmesi, taraflar arasında yeni dönem artış oranına ilişkin yazılı bir anlaşma yapılmamış olması ve kiralayanın hukuki yararının bulunması şarttır.

Enflasyonist ekonomik dalgalanmalar ve gayrimenkul piyasasındaki yüksek artışlar, uzun süreli kira sözleşmelerinde taraflar arasında dengesizlikler yaratmaktadır. Bu rehber yazı, kiraya verenlerin ve kiracıların haklarını korumak amacıyla söz konusu davanın hukuki dayanaklarını, yasal ön koşullarını, dava açma sürecini ve uyulması gereken kritik usul kurallarını kapsamlı bir şekilde incelemektedir.

Yasal dayanak ve ilgili kanun maddeleri

Kira uyuşmazlıklarında temel başvuru kaynağı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’dur. Kanunun kira sözleşmelerine ilişkin hükümleri, özellikle Türk Borçlar Kanunu m. 344 hükmü, kira bedelinin belirlenmesinde esas alınacak yasal çerçeveyi net bir şekilde çizer.

İlgili maddeye göre, tarafların anlaşmadığı hallerde kira bedeli, beş yıllık sürenin sonunda veya bu süreden sonraki her beş yılın sonunda, yeni döneme uygulanacak tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalardaki değişim oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hakim tarafından hak ve nesafet kurallarına göre belirlenir. Bu süreçte mevzuatın güncel metinlerine ve değişikliklerine resmi platform olan mevzuat.gov.tr adresinden erişim sağlanabilir.

Ayrıca Adalet Bakanlığı tarafından yürütülen yargı politikaları çerçevesinde, mahkemelere başvurulmadan önce arabuluculuk müessesesine gidilmesi dava şartı olarak öngörülmüştür. Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri ise yargılama usulünü, görevli mahkemeleri ve ispat yükünü düzenler.

Kira tespit davası açmanın 3 temel şartı nelerdir?

Hukuk sistemimizde kira tespit davası açılabilmesi için kanun koyucu tarafından sıkı şekil ve esas şartları aranmıştır. Bu şartların eksik olması durumunda dava usulden reddedilebilir.

İlk temel şart, kira sözleşmesinin süresi ile ilgilidir. Kanun gereğince, kira bedelinin hakim tarafından tespit edilebilmesi için mevcut kira sözleşmesinin başlangıcından itibaren en az beş yıl geçmesi veya beş yıldan uzun süreli sözleşmelerde beş yıllık dönemin tamamlanmış olması gerekir. Beş yıldan kısa süreli sözleşmelerde bu dava kural olarak açılamaz; yalnızca ara yıllarda TÜFE sınırları içinde artış uygulanabilir. Beş yıllık sürenin hesabında sözleşmenin yenilenme tarihleri değil, ilk akdin kurulduğu ve kiralananın teslim edildiği tarih esas alınır.

İkinci temel şart, yazılı ihtar veya talep zorunluluğu ya da dava açma iradesidir. Beş yıllık sürenin dolduğu yeni kira döneminde hakimden kira tespiti istenebilmesi için, yeni dönemin başlangıcından en az otuz gün önce kiracıya yazılı bir bildirimde bulunulmuş olması veya bu süre içinde dava açılacağının ihtar edilmiş olması gerekir. Bu sürede ihtar yapılmamışsa, dava açılabilir ancak tespit edilen yeni kira bedeli bir sonraki kira döneminden itibaren geçerlilik kazanır.

Üçüncü temel şart ise hukuki yarar ve anlaşmazlık unsurudur. Taraflar arasında yeni kira dönemi bedeli konusunda bir uyuşmazlık çıkmamışsa veya kiracı istenen artışı kabul etmişse, dava açmakta hukuki yarar bulunmaz. Kiraya verenin dava açabilmesi için menfaatinin zedelendiğini ve tarafların uzlaşmaya varamadığını somut olarak ortaya koyması gereklidir.

Adım adım kira tespit davası süreci

Yasal şartları oluşan uyuşmazlıklarda yargı yolu izlenirken belirli aşamaların sırasıyla takip edilmesi gerekir.

  1. Kira sözleşmesinin başlangıç tarihi, ödeme dekontları ve önceki artış oranları incelenerek yasal beş yıllık sürenin dolup dolmadığı tespit edilir.
  2. Kanuni süreler içinde kiracıya noter aracılığıyla veya yazılı olarak ihtarname gönderilerek yeni dönem kira bedeli talebi bildirilir.
  3. Uyuşmazlık sulh hukuk mahkemesinde dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk bürosuna başvurularak tarafların anlaşması denenir ve anlaşmama halinde son tutanak alınır.
  4. Görevli ve yetkili mahkemeye detaylı hukuki gerekçeler ve delillerle birlikte dava dilekçesi sunulur, ardından dilekçeler teatisi aşamasına geçilir.
  5. Hakim, taşınmazın bulunduğu mahalde keşif yaparak emsal kira bedellerini inceler ve bilirkişi raporu doğrultusunda yeni kira bedeline karar verir.

Gerekli belgeler

Yargılama sürecinin sağlıklı ilerleyebilmesi ve hak kaybı yaşanmaması için mahkemeye sunulması gereken bazı temel belgeler bulunur. Somut olayın niteliğine ve tarafların iddialarına göre bu belgeler değişiklik gösterebilir; her dosyanın kendine özgü delil yapısı vardır.

  • Aslı veya örneği bulunan yazılı kira sözleşmesi
  • Kira ödemelerinin yapıldığını gösteren banka dekontları ve ödeme kayıtları
  • Kiracıya gönderilen yazılı ihtarname ve tebligat mazbatası
  • Taşınmazın tapu kayıtları veya mülkiyet durumunu gösterir belgeler
  • Bölgedeki benzer nitelikteki taşınmazların emsal kira bedellerini gösteren belgeler
  • Zorunlu arabuluculuk bürosundan alınan anlaşamama son tutanağı

Süreler ve zamanaşımı

Kira uyuşmazlıklarında süreler, davanın geçmişe dönük etkisini doğrudan belirlediği için büyük önem taşır. Kira tespit davalarında genel bir zamanaşımı süresi bulunmamaktadır; çünkü kira ilişkisi devam ettiği sürece her yeni dönemde bu hak yeniden doğar. Ancak bildirim sürelerine uyulması, yeni kira bedelinin hangi tarihten itibaren geçerli olacağını belirler.

Aşağıdaki tabloda, bildirim süreleri ile yeni kira bedelinin geçerlilik dönemleri özetlenmiştir:

Bildirim ZamanıDavanın Açıldığı ZamanYeni Kira Bedelinin Geçerliliği
Yeni dönemin başlamasından en az 30 gün önceYeni dönemin sonuna kadarYeni dönemin başlangıcından itibaren
Süresinde bildirim yapmaksızın yeni dönem içindeYeni dönem içinde herhangi bir zamandaBir sonraki yeni dönemin başından itibaren
Süresi geçtikten sonra yapılan bildirimTakip eden dönemin başından önceTakip eden yeni dönemin başından itibaren

Ankara’da dava hangi mahkemede açılır?

Hukuk muhakemelerinde görev ve yetki kuralları katı bir şekilde belirlenmiştir. Bu tür uyuşmazlıklarda görevli mahkeme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri gereğince Sulh Hukuk Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise kural olarak taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir.

Bu çerçevede, Ankara’da görülecek uyuşmazlıklarda dava, taşınmazın bulunduğu yerdeki Ankara adliyesindeki görevli Sulh Hukuk Mahkemesi’nde açılır. Dava açılmadan önce başvurulması zorunlu olan arabuluculuk işlemleri de yine adliye içerisinde bulunan arabuluculuk büroları aracılığıyla yürütülür.

Sıkça Sorulan Sorular

Beş yıllık süre nasıl hesaplanır?

Beş yıllık süre, kira sözleşmesinin imzalandığı tarih değil, yürürlüğe girerek kiracının taşınmazı fiilen teslim aldığı tarihten itibaren işlemeye başlar. Sözleşmenin sonraki yıllarda yenilenmiş olması bu beş yıllık sürenin hesaplanmasında başlangıç tarihini değiştirmez.

Hakim yeni kira bedelini belirlerken hangi kıstasları baz alır?

Hakim karar verirken TÜFE artış oranlarını, kiralananın fiziksel durumunu, aşınma payını, binanın yaşını ve en önemlisi çevredeki emsal taşınmazların güncel kira bedellerini dikkate alır. Bilirkişi incelemesi yapılarak bölgedeki rayiç bedeller rapora bağlanır ve hakkaniyete göre bir oran saptanır.

Yeni malik taşınmazı satın aldıktan hemen sonra kira tespit davası açabilir mi?

Yeni malik, tapuyu devraldıktan sonra eski sözleşmeye dayanarak hak sahibi olur. Ancak kanun gereği, yeni malikin bu davayı açabilmesi için tapu devrini kiracıya yazılı olarak bildirmesi ve ardından kanunda öngörülen süre koşullarına uyması veya yeni dönemin başlamasından önce ihtar çekmesi gerekir.

Dava devam ederken kiracı eski kirayı ödemeye devam edebilir mi?

Dava sonuçlanıncaya kadar kiracı mevcut sözleşmedeki kira bedelini ödemeye devam eder; ancak karar kesinleştiğinde mahkemece belirlenen yeni kira farkı geçmiş döneme ait aylardan itibaren yasal faiziyle birlikte kiracıdan tahsil edilir. Bu nedenle dava sürecinde ödemelerin aksatılmaması büyük önem taşır.

Sonuç

Kira bedellerinin güncellenmesi süreci, hem kiraya verenler hem de kiracılar açısından hukuki bilgi ve dikkat gerektiren hassas bir süreçtir. Hak kayıplarının önüne geçilebilmesi ve sürecin doğru yönetilmesi için somut olayın tüm detaylarının bir avukatla değerlendirilmesi büyük önem taşır. Avukatlar Türkiye’nin her ilindeki dosyaları takip edebildiğinden, bu tür uyuşmazlıklarda Gaziantep Koluman Tower’daki Büyük Hukuk Bürosu’ndan da hukuki destek alınabilir.


Büyük Hukuk Bürosu Hakkında

Gaziantep Koluman Tower’da bulunan Büyük Hukuk Bürosu, 15 yıldan fazla deneyimi ile çeşitli hukuki alanlarda profesyonel hizmetler sunmaktadır.

Çalışma Alanlarımız

  • Ticaret ve İş Hukuku
  • Şirketler Hukuku
  • Emlak ve Gayrimenkul Hukuku
  • Aile Hukuku
  • İnşaat Hukuku
  • İcra ve İflas Hukuku

Diğer rehber yazılarımıza Hukuk Rehberi bölümünden ulaşabilirsiniz.

İletişim: Gaziantep Koluman Tower | E-posta: bilgi@buyukhukuk.com.tr

Bilgilendirme notu: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve yargı kararları zaman içinde değişebilir; güncel kanun metinlerine mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.

Benzer Gönderiler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir